Miesięczne archiwum: Luty 2014

Dlaczego warto iść do dietetyka?

Dietetyk jest specjalistą ochrony zdrowia, który posiada wiedzę związaną z żywieniem człowieka zdrowego i chorego. Układa programy żywieniowe, które mają na celu wsparcie procesu leczenia ludzi z problemami żywieniozależnymi oraz w różnych jednostkach chorobowych. Zaangażowany jest także w promowanie racjonalnego odżywiania.

Dlaczego warto spotkać się z dietetykiem?

  • W trakcie wizyty przeprowadzi rzetelny wywiad żywieniowy oraz przeanalizuje masę i skład ciała (% zawartość wody i tkanki tłuszczowej w organizmie, masę mięśniową, masę kości, wiek metaboliczny). W razie potrzeby skieruje na specjalistyczne badania. Przygotuje indywidualny program żywieniowy uwzględniający stan zdrowia, wiek, płeć, aktywność fizyczną, nawyki żywieniowe. Pomoże także pacjentowi w obraniu realistycznych celów w terapii jego problemów.
    Żadna dieta z internetu temu nie sprosta.
  • W czasach kiedy co chwilę docierają do nas z mediów różne wiadomości dotyczące żywności oraz żywienia (co chwilę kto inny proponuję nową dietę), dietetyk pomoże usystematyzować tę wiedzę.
  • Wskaże błędy żywieniowe oraz wskaże jak je wyeliminować.
  • Nauczy zasad prawidłowego odżywiania się.
  • Dietetyk układając dla pacjenta indywidualny plan żywieniowy ma na pierwszym miejscu jego zdrowie. Jeśli pacjent za cel obierze sobie zrzucenie zbędnych kilogramów, dietetyk tak poprowadzi terapię, aby nie doszło do wycieńczenia organizmu. Zrzucanie kilogramów ma przebiegać w sposób zrównoważony oraz bez efektu jojo.
  • Ułożony przez dietetyka jadłospis będzie zaspokajał potrzeby organizmu tak, aby nie doszło do niedożywienia. Odpowiedni dobór produktów i potraw dopasowany do preferencji smakowych pacjenta pozwoli, iż dieta będzie przyjemną bez niepotrzebnej głodówki i wyrzeczeń.
    Dieta uwzględniająca indywidualne potrzeby pacjenta, zaspokajająca zapotrzebowanie na składniki odżywcze, witaminy oraz związki mineralne spowoduje poprawę wyglądu skóry, włosów, paznokci oraz wpłynie na lepsze samopoczucie. Nie będzie potrzeby suplementacji w postaci sztucznych witamin, które wchłaniają się tylko w 10-15%. Poza tym stosowane przez dłuższy czas przyzwyczajają organizm do sztucznego źródła pozyskiwania składników odżywczych, co w późniejszym okresie skutkuje trudniejszym przyswajaniem tychże witamin oraz związków mineralnych z źródła naturalnego.
  • Pod opieką dietetyka pacjent może czuć się bezpiecznie. Nie musi martwić się o swoje zdrowie. Nawet jeśli coś pójdzie niezgodnie z planem, dietetyk pomoże w odnalezieniu przyczyn problemu, nie zostawi pacjenta samemu sobie.

 

Jak cukier wpływa na zachowanie dziecka?

Węglowodany są, a przynajmniej powinny być głównym źródłem energii w diecie człowieka pokrywając około 55-65% dziennego zapotrzebowania dla dorosłych i 55% zapotrzebowania u dzieci. Powinny więc być elementem zrównoważonej diety. Jednak stanowczo zbyt często to cukier jest ich głównym źródłem. Jaki ma to wpływ na zachowanie dziecka?

Jak cukier wpływa na zachowanie dziecka?

Słodki smak uzależnia

Jak wykazały badania słodki smak może powodować nawet uzależnienie [1], [9]. Prawdopodobnie pozostałością odruchu człowieka pierwotnego jest fakt, że czując słodki smak nas mózg dostaje impuls dopaminy – neuroprzekaźnika odpowiedzialnego za odczucie m.in. radości. Jedząc słodkie rzeczy czujemy przyjemność, która człowieka pierwotnego w świecie deficytu pożywienia mogła ocalić przed głodem, ale współcześnie prowadzi do nadmiernej konsumpcji cukrów i w konsekwencji do nadwagi. Poza tym porcja wydzielanej dopaminy jest większa, gdy poznajemy nowy smak lub produkt. Nie dziwmy się zatem, że dzieci tym chętniej sięgają po słodycze – z ich perspektywy większość słodkich wyrobów jest nowych.

Zachwianie poziomu glukozy we krwi

Spożywane cukry proste wchłaniając się szybko do krwiobiegu podnoszą poziom glukozy. Nasz mózg korzysta z glukozy jako źródła energii, a więc wyższy jej poziom powoduje wzmożoną aktywność umysłową. Jednak daje to efekt krótkotrwały wywołany tym, iż nasz organizm nie nadąża z regulacją poziomu cukru we krwi. Gdy poziom insuliny zacznie już rosnąć może się okazać, że poziom cukru spadnie poniżej poziomu sprzed słodkiej przekąski i poczujemy się jeszcze bardziej wyczerpani (dlatego preferowanym źródłem energii w diecie są węglowodany złożone, które wchłaniają się wolniej do krwioobiegu).

Czy cukier wpływa na nadpobudliwość dziecka?

Pytanie to stawia sobie wielu rodziców. Jak wykazały badania wzmożona konsumpcja cukru nie zwiększa prawdopodobieństwa wystąpienia nadpobudliwości u dzieci [2]. Jednak ta odpowiedź nie wyczerpuje tematu wpływu cukru. Nadpobudliwość dziecka jest związana z innymi czynnikami, jednak faktem jest, iż zbyt duża podaż sacharozy może powodować nasilenie się niektórych objawów nadpobudliwości, np. problemów z zaśnięciem dziecka [3],[4]. Młody człowiek przyjmując cukier pod postacią różnych słodkich przekąsek i napojów (tak, napoje również zawierają go sporo, np. szczególnie te popularne gazowane) dostarcza organizmowi porcję:

  • dopaminy – neuroprzekaźnika odpowiedzialnego m.in. za odczucie przyjemności
  • glukozy – źródła energii dla mózgu

W efekcie mamy efekt pobudzenia dziecka. Pamiętajmy o tym zatem wieczorem, gdy chcemy położyć pociechę spać. Wieczorne podjadanie słodyczy może nam to utrudnić.

Dieta ma wpływ na nadpobudliwość dziecka

Uzupełniając temat należy powiedzieć, że choć sama wielkość podaży cukru nie ma wpływu na występowanie nadpobudliwości to już brak zbilansowanej diety nie jest bez znaczenia. Często wskazywany jest wpływ tak zwanej diety „Zachodniej” na liczne problemy dzieci. Jak pokazali Norwedzy [8] na próbie 12-13 latków dzięki racjonalnej diecie u dzieci rzadziej występowały zaburzenia psychiczne oraz hiperaktywność. Natomiast duży udział „śmieciowych” posiłków zwiększał częstotliwość występowania hiperaktywności. Również w badaniach Australijskich [5] i Brytyjskich [7] zaobserwowano podobne zależności w innych grupach wiekowych. Istnieją również przesłanki, że odpowiednia suplementacja cynkiem [6] lub kwasami tłuszczowymi omega-3 [10] może poprawić efekty walki z nadpobudliwością dzieci.

Cukier formą ucieczki

Jeżeli widzimy, że nasze dziecko zajada się słodkimi produktami to powinniśmy sobie zadać jeszcze pytanie, czy nie jest to efektem stresu. Jak pokazały badania Belgów [11] na ponad 400 osobowej grupie w wieku 5-12 lat istnieje związek między „emocjonalnym” odżywianiem, a napięciami w życiu. Cukier może być formą ucieczki dla dziecka (i nie tylko dziecka) przed narastającymi wyzwaniami, z którymi sobie nie radzi.
Pamiętajmy, że słodycze same w sobie są atrakcyjne, więc objadanie się nimi nie oznacza jednoznacznie problemów. Możemy je traktować jako pewien znak ostrzegawczy, zwłaszcza jeśli konsumpcja nasiliła się gwałtownie. Jak w każdym takim wypadku potrzebny jest regularny kontakt z pociechą, aby ocenić rzetelnie sytuację.

Podsumowując słodki smak daje uczucie przyjemności. Na pewno nie powinniśmy odmawiać całkowicie dziecku słodkich przekąsek. Słodycze są niekoniecznie najzdrowszym elementem diety, ale raczej niemożliwym do wyeliminowania w otoczeniu najmłodszych. Jeżeli nie dostanie ich od rodziców to z pewnością zostanie poczęstowane przez kolegów lub kupi je w szkolnym sklepiku. Nie pozostawiajmy jednak dziecka samego ze słodyczami. Nie możemy od niego oczekiwać, że samo podejmie roztropne decyzje, w kwestii jedzenia słodkich produktów. Słodki smak z uwagi na swój wpływ na receptory dopaminy wygra szybko z innymi produktami, które powinny się znaleźć w codziennym jadłospisie. Pamiętając o umiarze na pewno można znaleźć właściwą odpowiedź na pytanie jak uwzględnić łakocie w jadłospisie dziecka.

Czytaj dalej

Jak przekonać osobę dorosłą do odchudzania?

Jak przekonać osobę dorosłą do odchudzania?Odsetek osób z problemem nadwagi albo wręcz otyłości cały czas rośnie. Nie są to historie odległe, lecz często dotykające osób w kręgu naszej rodziny oraz przyjaciół. Decyzja i motywacja do pozbycia się zbędnych kilogramów musi pochodzić od nich. Nie jest to proces do którego można kogoś zmusić. Jednak dostarczając racjonalnych przesłanek przemawiających za zadbaniem o swój wygląd i zdrowie możemy mieć pozytywny wpływ na samodzielną  decyzję najbliższej osoby. A zatem jak przekonać osobę dorosłą do odchudzania?

Odpowiednie podejście

Zachęcając kogoś do podjęcia decyzji o odchudzaniu się pamiętajmy, że każdemu łatwiej jest zaakceptować własne pomysły. Warto tak pokierować rozmową, aby bliska nam osoba sama podjęła decyzję o odchudzaniu oraz sama wskazała jak najwięcej kroków jakie podejmie ku temu. Prowadząc (często niełatwą) rozmowę na temat związany z konsekwencjami otyłości możemy oprzeć się o zadawanie pytań. Kilka przykładów:

  • Czy wiesz jaka powinna być prawidłowa masa ciała w Twojej grupie wiekowej?
  • Z ryzykiem jakich chorób powinna się liczyć osoba z nadwagą?
  • Co możesz zrobić, aby zrzucić nadmiar kilogramów?

Cechą wspólną tych pytań jest to, że są otwarte. Pozwalają na swobodną rozmowę. Przeważnie każdy człowiek będzie miał jakąś minimalną wiedzę na temat otyłości i jej przeciwdziałaniu. Wykorzystajmy to. Wokół właściwych myśli najbliższej osoby zbudujmy wizję tego, co powinna robić oraz umocnijmy jej wiarę w siebie, że ma możliwości, aby zmienić swoje życie. Uzupełniajmy odpowiedzi kierując do kolejnych pytań, aż do kompletnego planu działania.

Przekonując do zrzucenia nadwagi osobę, którą znamy mamy dodatkowy atut. Wiemy jakie ma usposobienie. Właściwie dobrana forma przekazu również może podnieść skuteczność.

Operując na informacjach o ryzyku chorób i ich korelacji z otyłością możemy pozostać przy suchej statystyce lub przedstawić ją emocjonalnie. Np. „Ryzyko zachorowania na cukrzyce typu 2 jest co najmniej pięciokrotnie wyższe w grupie otyłych” lub „Ze swoją skłonnością do tycia masz pięciokrotnie większą szansę na cukrzyce. Nie chcę, żebyś cierpiał/a”. Wybór odpowiedniej opcji należy do Was.

Pamiętajmy jednak, że czym innym jest odpowiednia forma przekazu faktów, a czym innym szantaż emocjonalny. Niedopuszczalne są wypowiedzi takie jak: „Jeśli nie zrzucisz co najmniej 5 kilogramów to cię zostawię”. Podstawą do trwałej zmiany stylu życia i utraty nadmiaru tkanki tłuszczowej jest wolna wola. Szanujmy ją i wspierajmy w jej budowaniu.

Ryzyko chorób związane z nadwagą

Nadwaga i otyłość prowadzą do znaczącego wzrostu zachorowań na szereg różnych chorób. Powinniśmy to uświadomić osobie, którą chcemy przekonać do zrzucenia zbędnych kilogramów. Większość osób słyszało o takich zagrożeniach, ale sporo z nich nie bierze pod uwagę, że to ich bezpośrednio mogą dotknąć te choroby.

Rzetelnym źródłem informacji jest IŻŻ. Krótkie opracowanie o otyłości i nadwadze przedstawia w punkcie 5. najważniejsze problemy zdrowotne związane z problemami masy ciała :

  • zwiększone ryzyko cukrzycy typu 2
    Dwunastokrotnie większe ryzyko cukrzycy w grupie kobiet z otyłością w porównaniu do grupy kobiet o prawidłowej masie ciała. Analogicznie ponad pięciokrotnie większe ryzyko u mężczyzn.
  • zwiększone ryzyko chorób serca
    Otyłość powoduje trzykrotne zwiększenie ryzyka zawału serca wśród kobiet i półtorakrotnie wśród mężczyzn.
  • zwiększone ryzyko chorób nowotworowych
    Nie ma tutaj udowodnionego wpływy otyłości na występowanie choroby nowotworowej, jednak badania potwierdzają korelację jej wystąpienia z nadmierną masą ciała, m.in.: prawie trzykrotnie częściej występujący rak okrężnicy, ponad półtorakrotnie częstszy rak jajników.
  • zwiększone ryzyko choroby zwyrodnieniowej kości
    W efekcie zwiększonego obciążenia stawów i kości otyli narażeni są na uszkodzenia stawów i choroby zwyrodnieniowe kości.
  • zwiększone ryzyko bezdechu sennego
  • obciążenie psychologiczne
    Nadwaga prowadzi często do obniżonej samooceny i związanych z tym częstszych depresji.

Poniżej umieszczam kilka  dodatkowych źródeł przedstawiających medyczne skutki otyłości (niestety tylko angielskojęzyczne):

Obniżona jakość życia

Dodatkowe kilogramy mają wpływ na jakość życia. Przekonując kogoś do odchudzania się warto zapytać o:

  • Jak się czuje po wejściu po schodach na 3. piętro?
  • Czy znajduje dużo ubrań z których jesteś zadowolony/a, które  się podobają?
  • Czy ma siły, energię do życia?

Wydaje się to prozaiczne, ale dla wielu osób to właśnie problem z kondycją na schodach jest punktem zwrotnym w podejściu do swojego zdrowia.

Zapewnienie wsparcia

Większość osób z problemem nadwagi/otyłości już nie raz próbowało schudnąć w swoim życiu. Jednak porażki na tej drodze powodują, że każda następna próba jest trudniejsza. W umyśle człowieka rodzi się przekonanie „ja nie dam rady” lub „taki mój los”. Nie jest to w żadnym razie prawdą, ale obciążenie psychiczne dla takiej osoby jest jak najbardziej realne.

Jak więc zmotywować osobę mających za sobą wiele porażek na tym polu? Możemy zaproponować :

  • wspólne podjęcie aktywności fizycznej
    Po pierwsze to sygnał, że ćwiczenia to nie kara dla osób z nadwagą, ale część zdrowego stylu życia każdego człowieka. Poza tym wnosi to dodatkową wartość pod postacią możliwości wspólnego spędzania czasu.
  • wspólną zmianę diety
    Jeżeli zmiana sposobu żywienia ma być trwała to dzielenie jej jest jak najbardziej wskazane.
  • wspólne gotowanie
    Idąc dalej można nie tylko zmienić nasze posiłki, ale również wspólnie je przygotowywać. Radość gotowania pomaga budować motywację do dalszej pracy nad zmianami w stylu odżywiania.

Nie martwmy się, że nie uda nam się uczestniczyć w diecie w 100%. To naturalne, że dieta ma charakter indywidualny i nie będzie w pełni pasować do naszych upodobań i potrzeb. Jeżeli uda nam się tylko wspólnie jeść w weekendy, gotować w co drugą sobotę i dwa razy w tygodniu wspólnie chodzić na spacery to już będzie wsparcie.

Podsumowanie: Jak przekonać osobę dorosłą do odchudzania?

Przekonując dorosłą osobę do odchudzania się możemy zachęcić  ją poprzez następujące działania:

  • zwrócić uwagę na aspekty zdrowotne związane z nadwagą
  • przedstawić jak spada jakość życia w związku z nadwagą
  • pozwolić motywowanej osobie dojść do tej decyzji w jak największym stopniu samodzielnie, m.in. moderując rozmowę odpowiednimi pytaniami
  • dobrać formę przekazu do wrażliwości danej osoby
  • zapewnić o odpowiednim wsparciu poprzez wspólną zmianę nawyków żywieniowych i/lub wspólne podjęcie aktywności fizycznej
  • szanować wolną wolę drugiej osoby
  • pamiętać, że najlepsze efekty osiąga się budując motywację oraz wewnętrzną chęć zrzucenia kilogramów przez przekonywaną osobę

Jeżeli potrzebujesz pomocy w przekonaniu kogoś do podjęcia decyzji o odchudzaniu możesz również skorzystać z pomocy specjalisty. Jako dietetyk mogę poprowadzić taką rozmowę.