Jak cukier wpływa na zachowanie dziecka?

Węglowodany są, a przynajmniej powinny być głównym źródłem energii w diecie człowieka pokrywając około 55-65% dziennego zapotrzebowania dla dorosłych i 55% zapotrzebowania u dzieci. Powinny więc być elementem zrównoważonej diety. Jednak stanowczo zbyt często to cukier jest ich głównym źródłem. Jaki ma to wpływ na zachowanie dziecka?

Jak cukier wpływa na zachowanie dziecka?

Słodki smak uzależnia

Jak wykazały badania słodki smak może powodować nawet uzależnienie [1], [9]. Prawdopodobnie pozostałością odruchu człowieka pierwotnego jest fakt, że czując słodki smak nas mózg dostaje impuls dopaminy – neuroprzekaźnika odpowiedzialnego za odczucie m.in. radości. Jedząc słodkie rzeczy czujemy przyjemność, która człowieka pierwotnego w świecie deficytu pożywienia mogła ocalić przed głodem, ale współcześnie prowadzi do nadmiernej konsumpcji cukrów i w konsekwencji do nadwagi. Poza tym porcja wydzielanej dopaminy jest większa, gdy poznajemy nowy smak lub produkt. Nie dziwmy się zatem, że dzieci tym chętniej sięgają po słodycze – z ich perspektywy większość słodkich wyrobów jest nowych.

Zachwianie poziomu glukozy we krwi

Spożywane cukry proste wchłaniając się szybko do krwiobiegu podnoszą poziom glukozy. Nasz mózg korzysta z glukozy jako źródła energii, a więc wyższy jej poziom powoduje wzmożoną aktywność umysłową. Jednak daje to efekt krótkotrwały wywołany tym, iż nasz organizm nie nadąża z regulacją poziomu cukru we krwi. Gdy poziom insuliny zacznie już rosnąć może się okazać, że poziom cukru spadnie poniżej poziomu sprzed słodkiej przekąski i poczujemy się jeszcze bardziej wyczerpani (dlatego preferowanym źródłem energii w diecie są węglowodany złożone, które wchłaniają się wolniej do krwioobiegu).

Czy cukier wpływa na nadpobudliwość dziecka?

Pytanie to stawia sobie wielu rodziców. Jak wykazały badania wzmożona konsumpcja cukru nie zwiększa prawdopodobieństwa wystąpienia nadpobudliwości u dzieci [2]. Jednak ta odpowiedź nie wyczerpuje tematu wpływu cukru. Nadpobudliwość dziecka jest związana z innymi czynnikami, jednak faktem jest, iż zbyt duża podaż sacharozy może powodować nasilenie się niektórych objawów nadpobudliwości, np. problemów z zaśnięciem dziecka [3],[4]. Młody człowiek przyjmując cukier pod postacią różnych słodkich przekąsek i napojów (tak, napoje również zawierają go sporo, np. szczególnie te popularne gazowane) dostarcza organizmowi porcję:

  • dopaminy – neuroprzekaźnika odpowiedzialnego m.in. za odczucie przyjemności
  • glukozy – źródła energii dla mózgu

W efekcie mamy efekt pobudzenia dziecka. Pamiętajmy o tym zatem wieczorem, gdy chcemy położyć pociechę spać. Wieczorne podjadanie słodyczy może nam to utrudnić.

Dieta ma wpływ na nadpobudliwość dziecka

Uzupełniając temat należy powiedzieć, że choć sama wielkość podaży cukru nie ma wpływu na występowanie nadpobudliwości to już brak zbilansowanej diety nie jest bez znaczenia. Często wskazywany jest wpływ tak zwanej diety „Zachodniej” na liczne problemy dzieci. Jak pokazali Norwedzy [8] na próbie 12-13 latków dzięki racjonalnej diecie u dzieci rzadziej występowały zaburzenia psychiczne oraz hiperaktywność. Natomiast duży udział „śmieciowych” posiłków zwiększał częstotliwość występowania hiperaktywności. Również w badaniach Australijskich [5] i Brytyjskich [7] zaobserwowano podobne zależności w innych grupach wiekowych. Istnieją również przesłanki, że odpowiednia suplementacja cynkiem [6] lub kwasami tłuszczowymi omega-3 [10] może poprawić efekty walki z nadpobudliwością dzieci.

Cukier formą ucieczki

Jeżeli widzimy, że nasze dziecko zajada się słodkimi produktami to powinniśmy sobie zadać jeszcze pytanie, czy nie jest to efektem stresu. Jak pokazały badania Belgów [11] na ponad 400 osobowej grupie w wieku 5-12 lat istnieje związek między „emocjonalnym” odżywianiem, a napięciami w życiu. Cukier może być formą ucieczki dla dziecka (i nie tylko dziecka) przed narastającymi wyzwaniami, z którymi sobie nie radzi.
Pamiętajmy, że słodycze same w sobie są atrakcyjne, więc objadanie się nimi nie oznacza jednoznacznie problemów. Możemy je traktować jako pewien znak ostrzegawczy, zwłaszcza jeśli konsumpcja nasiliła się gwałtownie. Jak w każdym takim wypadku potrzebny jest regularny kontakt z pociechą, aby ocenić rzetelnie sytuację.

Podsumowując słodki smak daje uczucie przyjemności. Na pewno nie powinniśmy odmawiać całkowicie dziecku słodkich przekąsek. Słodycze są niekoniecznie najzdrowszym elementem diety, ale raczej niemożliwym do wyeliminowania w otoczeniu najmłodszych. Jeżeli nie dostanie ich od rodziców to z pewnością zostanie poczęstowane przez kolegów lub kupi je w szkolnym sklepiku. Nie pozostawiajmy jednak dziecka samego ze słodyczami. Nie możemy od niego oczekiwać, że samo podejmie roztropne decyzje, w kwestii jedzenia słodkich produktów. Słodki smak z uwagi na swój wpływ na receptory dopaminy wygra szybko z innymi produktami, które powinny się znaleźć w codziennym jadłospisie. Pamiętając o umiarze na pewno można znaleźć właściwą odpowiedź na pytanie jak uwzględnić łakocie w jadłospisie dziecka.

Źródła:

[1] Evidence for sugar addiction: Behavioral and neurochemical effects of intermittent, excessive sugar intake, Nicole M. Avena, Pedro Rada, and Bartley G. Hoebel, Neurosci Biobehav Rev. 2008; 32(1): 20–39.

[2] Correlation between attention deficit hyperactivity disorder and sugar consumption, quality of diet, and dietary behavior in school children. Kim Y, Chang H. Nutr Res Pract. 2011 Jun;5(3):236-45

[3] Diet and sleep in children with attention deficit hyperactivity disorder: preliminary data in Australian children. Blunden SL, Milte CM, Sinn N. J Child Health Care. 2011 Mar;15(1):14-24.

[4] Attention-deficit/hyperactivity disorder: is it time to reappraise the role of sugar consumption? Johnson RJ, Gold MS, Johnson DR, Ishimoto T, Lanaspa MA, Zahniser NR, Avena NM. Postgrad Med. 2011 Sep;123(5):39-49.

[5] ADHD is associated with a „Western” dietary pattern in adolescents. Howard AL, Robinson M, Smith GJ, Ambrosini GL, Piek JP, Oddy WH. J Atten Disord. 2011 Jul;15(5):403-11.

[6] The role of zinc in the treatment of hyperactivity disorder in children. Dodig-Curković K, Dovhanj J, Curković M, Dodig-Radić J, Degmecić D. Acta Med Croatica. 2009 Oct;63(4):307-13.

[7] ‚Junk food’ diet and childhood behavioural problems: results from the ALSPAC cohort. Wiles NJ, Northstone K, Emmett P, Lewis G. Eur J Clin Nutr. 2009 Apr;63(4):491-8.

[8] Eating patterns and mental health problems in early adolescence – a cross-sectional study of 12-13-year-old Norwegian schoolchildren. Oellingrath IM, Svendsen MV, Hestetun I. Public Health Nutr. 2013 Oct 10:1-9.

[9] Sugar addiction: pushing the drug-sugar analogy to the limit. Ahmed SH, Guillem K, Vandaele Y. Curr Opin Clin Nutr Metab Care. 2013 Jul;16(4):434-9

[10] Complementary and alternative therapies for pediatric attention deficit hyperactivity disorder: a descriptive review. Searight HR, Robertson K, Smith T, Perkins S, Searight BK. ISRN Psychiatry. 2012 Dec 26;2012:804127.

[11] Stress, emotional eating behaviour and dietary patterns in children. Michels N, Sioen I, Braet C, Eiben G, Hebestreit A, Huybrechts I, Vanaelst B, Vyncke K, De Henauw S. Appetite. 2012 Dec;59(3):762-9.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>